productieproces katoen

Productieproces katoen

Katoen, we dragen het misschien wel dagelijks en we staan er niet bij stil waar onze katoenen kleding nu precies vandaan komt. Er komt namelijk veel meer bij kijken dan alleen ontwerpen en uitvoeren. Er gaat een lange weg aan vooraf. Laten we eens inzoomen op het productieproces van katoen.

De katoenplant

U kent de beelden vast wel: uitgestrekte velden van wuivend wit katoen onder een stralend blauwe hemel. Er zijn diverse soorten katoenplanten, soms zijn ze eenjarig, soms blijven ze over. Op het zaad van de katoenplant vestigen zich lange eencellige vezels die gemakkelijk van het zaad loslaten. Deze vezels zijn gedraaid, doordat ze op spiraalwijze gevormd zijn. Ook zijn ze niet volledig gevuld met cellulose, waardoor ze wat krimpen wanneer ze gedroogd worden. Deze twee eigenschappen zorgen ervoor dat de vezel gesponnen kan worden tot een katoendraad. Korte eencellige vezels beschikken niet over deze eigenschappen en zijn dus niet bruikbaar bij de katoenproductie. Tegenwoordig beschikken de meeste katoenplanten alleen over lange eencellige vezels.

Soorten katoen 

Ondanks de opkomst van allerlei synthetische stoffen blijft katoen een koploper op het gebied van textiel. Zijn er verschillende soorten katoen? Jazeker, er worden namelijk vier variëteiten van de katoenplant onderscheiden. De behaarde katoen ofwel Gossypium Herbaceum is goed voor zo’n 90% van de wereldproductie. Deze plant komt oorspronkelijk uit Centraal-Amerika. De overige drie planten worden meestal aangeduid met de plaats waar ze ontdekt en geteeld werden respectievelijk India, Zuid-Amerika en Azië. Hoewel het overgrote deel van de katoen dus door één bepaald plantenras wordt voortgebracht, wordt er toch vaak over verschillende kwaliteit gesproken. Katoen uit Egypte is erg lang als goede katoen beschouwd. Geen enkele katoenplant is hetzelfde en er is een groot verschil mogelijk in de lengte en de dikte van de vezel die wordt voorgebracht. Het echte verschil wordt echter gemaakt door de spinner en de verwerker van de katoen. Voor de verschillende soorten stof met hun verschillende eigenschappen is de vezel die wordt gebruikt wel een onderdeel dat invloed heeft, maar de productiewijze is het belangrijkste.

Bedreigingen voor de katoenplant

Er zijn diverse insecten die de katoenplantages bedreigen, vooral een aantal keversoorten. Ook is de plant gevoelig voor allerlei schimmels en bacteriën. Bij de grootschalige katoenkweek is het gebruik van bestrijdingsmiddelen dan ook een probleem. Door genetische manipulatie probeert men een sterkere plant te kweken die minder afhankelijk is van bestrijdingsmiddelen. Inmiddels bestaat een groot deel van de katoenproductie al uit genetische katoen. In Australië liep de introductie van de originele genetisch gemanipuleerde plant echter uit op een commerciële ramp, maar de problemen werden overwonnen en op het ogenblik is vrijwel de gehele Australisch oogst afkomstig van deze minder gevoelige planten.

De geschiedenis van de katoenplantages

Volgens uitkomsten van archeologische onderzoeken waren de oude Egyptenaren al bezig met de verwerking van katoen. In de eerste schriftelijke bronnen die katoen vermelden, zien we dat India erg belangrijk is. Waarschijnlijk werd hier al vanaf 3000 voor Christus katoen verbouwd. Op dat moment is de productie van katoen vooral bedoeld voor eigen gebruik en wordt datgene wat over is verhandeld. Wanneer de tijd van de ontdekkingsreizen aanbreekt, worden de katoenplantages betrokken bij de koloniale handel. Het verbouwen van katoen werd gedaan door slaven. Ook in het zuiden van de VS werd op deze manier veel katoen verbouwd, waardoor er sprake was van overproductie. Dit zorgde ervoor dat de prijzen fors onderuit gingen. Tegenwoordig wordt katoen in diverse werelddelen geproduceerd en zijn de arbeidsomstandigheden verbeterd. Katoen is een zeer waardevol gewas, omdat zo’n 90% van het ruwe goed behouden kan worden bij het verwerkingsproces.

De katoenpluk

Katoen wordt zowel met de hand als machinaal geplukt. Hoewel de machinale vorm snel aan populariteit wint, is niet iedereen over deze methode te spreken. Met de hand plukken zorgt er namelijk voor dat de katoenbolletjes meteen geselecteerd worden; alleen de volgroeide bollen worden geplukt. Met machinaal plukken is hier nog geen selectie voor en gaat er dus een deel van de oogst verloren. Katoen plukken is zwaar werk, er moet namelijk veel voor gebukt worden, omdat de struiken vrij laag bij de grond blijven. Na het plukken wordt de katoenpluis uitgespreid neergelegd om te drogen. Wanneer dit proces voltooid is, gaat de katoenpluis naar een fabriek.

De verwerking van katoen

In de fabriek worden allereerst de zaden uit de katoenbolletjes verwijderd. Deze zaden kunnen wel voor andere doeleinden gebruikt worden, het wordt bijvoorbeeld gebruikt bij de productie van zeep, maar voor de productie van katoen zijn deze zaden niet nuttig. Na het verwijderen van de zaadjes wordt de katoenpluis ‘gekamd’, net zo lang tot de draden los beginnen te komen. Uiteindelijk wordt de katoenpluis gesponnen, zodat er een vaste draad gaat ontstaan. De draden kunnen dan weer verweven worden tot katoen. Ook breien is een manier om van losse draden een stof te maken.

Er zijn heel veel stoffen waarbij katoen verwerkt wordt, onder meer satijn, jersey, flanel en percaal.

Voor satijn worden dunne, mooie katoenvezels gebruikt. Omdat er door de lengte van de vezels een overlapping plaatsvindt, ontstaat een draad die glad maar sterk is. Vooral het Zwitsers satijn wordt zeer gewaardeerd. Voor overhemden, ochtendjassen en pyjama’s wordt bijvoorbeeld satijn gebruikt.

Jersey is geen stof maar een verzamelnaam voor machinaal gefabriceerde stof. Dit kan zowel wol als katoen zijn. Katoenen jersey wordt vaak gebruikt voor hoeslakens om de matrassen. De stof is rekbaar en past daarom om meerdere formaten. Ook in diverse kledingstukken wordt deze stof verwerkt.

Flanel wordt uit katoen geweven van een los gesponnen garen in een keper- of linnenbinding. De stof wordt in het algemeen gebruikt voor pyjama’s, beddengoed en overhemden. Flanel is in de 17e eeuw in Wales ontwikkeld en heeft een specifieke ruwe zachtheid.

Percaal is strakker geweven katoen dat ook vaak wordt gebruikt voor beddengoed. Het materiaal is licht, glad en zonder glans. Het is eenvoudig wasbaar en mede daardoor erg populair  

De kwaliteit van katoenen stof hangt niet alleen af van de manier waarop het geweven wordt, maar ook van de behandeling nadien. Door de stof te ‘sengen’ worden pluisjes en draden weggebrand. Daarna wordt het met een wals mooi glad en strak gemaakt. Hierdoor krijgt het product een zijdeglans en een mooie gladde structuur. Door de stof te ‘sanforiseren’ wordt bereikt dat het eindproduct niet of nauwelijks meer krimpt en minder slijtage vertoont op de naden. De nabewerking maakt meestal het verschil waarom het ene hoeslaken erg lang mooi blijft en het andere snel slijt.

Biologische katoen

Vanwege het gebruik van bestrijdingsmiddelen bij de kweek en eventuele ontbladeringsmiddelen bij de oogst is de productie van katoen redelijk belastend voor het milieu. Vooral in de 21e eeuw is het aantal plantages dat volgens strenge richtlijnen werkt met betrekking tot het gebruik van pesticiden en andere chemische stoffen fors toegenomen. Turkije, India en China zijn de grootste producenten van biologische katoen, maar ook in een aantal Afrikaanse landen zijn inmiddels biologische plantages aangelegd. Toch is het aandeel van biologische katoen tot op heden niet meer dan 1% van de totale wereldproductie van dit gewilde product.

Het verven van katoen

Hoewel katoen eigenlijk wit van kleur is, zien we op de markt katoenen stoffen in allerlei tinten. Dit is natuurlijk niet zomaar gebeurd, deze katoen is geverfd. Dit kan onder andere met behulp van natuurlijke materialen. De stof wordt hiervoor vaak gekookt in water met azijn of een soortgelijk middel, om de stof voor te bereiden op het verven. De plantendelen voor de verf worden eveneens gekookt. Om welke planten dit gaat, is uiteraard afhankelijk van de gewenste kleur. Zo komt blauw van de bladeren van de indigostruik of van een vlierbessenstruik en geel bijvoorbeeld van uien of Afrikaantjes. De textiel wordt uiteindelijk toegevoegd aan de verf en komt daar pas weer uit als de stof de juiste kleur heeft.

De kleding

Wanneer de katoenpluizen eenmaal verwerkt zijn tot een stof en geverfd zijn in een bepaalde kleur, is er nog maar één stap te gaan voordat er kleding ontstaat. De stof moet gevormd worden tot een bepaald kledingstuk. Hiervoor wordt de stof eerst in delen geknipt. Vervolgens wordt dit op de juiste manier op elkaar gelegd en aan elkaar genaaid. Dit kan met de hand of machinaal gebeuren. Daar zijn diverse technieken voor, met variërende steken, zodat de afwerking altijd anders is. Soms worden er dan patroontjes op de stof geborduurd. Ook dit kan tegenwoordig door machines gedaan worden. Doordat de diktes van de diverse stoffen verschillen, kan katoenen kleding in elk seizoen gedragen worden. Doordat van katoen werkelijk alle kledingstukken vervaardigd kunnen worden, is er voor elke gelegenheid wel een passend model van katoen te vinden.

Recyclen

Katoen is een duurzaam materiaal. Zelfs wanneer uw kleding tot op de draad versleten zou zijn, kunnen kledingstukken van katoen nog gerecycled worden. Zo wordt er bijvoorbeeld papier of karton gemaakt van katoenvezels. Op die manier blijft het proces, op een zeer duurzame manier, in beweging.

Katoenen kleding kopen bij dit jaar

Katoen is een natuurlijke grondstof die ook in de toekomst populair zal blijven bij het vervaardigen van kleding en andere producten. dit jaar is zich bewust van het lange proces dat nodig is voor een kledingstuk vervaardigd kan worden. Bij ons vindt u allerlei kleding waarin katoen verwerkt is. Zo zijn er bijvoorbeeld overhemden met een lange of korte boord, pyjama’s met knoopjes, chino’s en andere modellen broeken. Katoenen kledingstukken kunnen gemakkelijk met elkaar of met kleding van andere stoffen gecombineerd worden. Kijk eens rustig rond in ons assortiment en verwonder u over de kunst van de katoenverwerking. Katoen is een stof die prettig aanvoelt en mede daardoor is deze textielsoort zo populair geworden. Ga voor comfortabel en modieus en kies voor de katoenen kleding van dit jaar.

 

No more articles